Twee overheidsbronnen, twee tegengestelde verhalen: de KVK telt steeds meer zzp'ers, het CBS juist steeds minder.
Als je googelt op 'hoeveel zzp'ers heeft Nederland' krijg je deze weken twee verschillende antwoorden. De Kamer van Koophandel meldt dat het aantal ingeschreven zzp'ers in juli en augustus opnieuw is gestegen, naar een recordaantal. Het CBS meldt tegelijkertijd dat het aantal mensen dat daadwerkelijk als zelfstandige werkt, alweer zes kwartalen op rij daalt.
Dat lijkt tegenstrijdig, maar is het niet. Beide instanties meten iets anders, en het gat tussen die twee cijfers zegt veel over hoe de zzp-markt er nu echt voor staat. Voor jou als (aspirant) zzp'er is dat relevant: het verklaart waarom het soms makkelijker lijkt om te starten dan om aan opdrachten te komen.
- Wat de KVK-cijfers en de CBS-cijfers precies meten
- Waarom beide cijfers tegelijk kunnen kloppen
- Welke sectoren groeien en welke krimpen
- Wat dit betekent als je nu wilt starten of al zzp'er bent
Wat meldt de KVK precies?
Volgens de Kamer van Koophandel groeit het aantal ingeschreven zzp'ers gestaag door. In juli stonden er 1.811.935 zzp'ers ingeschreven bij de Kamer van Koophandel: dat zijn er 6.741 meer dan in juni. In augustus kwamen daar nog eens 6.237 zzp'ers bij, waarmee het totaal inmiddels op ruim 1,818 miljoen staat.
Ook het aantal nieuwe starters ligt hoog. Het aantal startende zzp'ers lag zowel in juli (17.417) als in augustus (15.714) hoger dan gemiddeld in het tweede kwartaal en in de maanden daarvoor. Opvallend: in alle tien de grootste sectoren nam het aantal starters toe, dus de groei komt niet uit één hoek.
Kijk je naar het tweede kwartaal van 2026 als geheel, dan zag de KVK vooral groei in kunst, sport, cultuur en recreatie (+2.800 zzp'ers) en in de ICT (+2.300). Alleen in de gezondheids- en welzijnszorg nam het aantal juist af (-500).
Wat meldt het CBS, en waarom is dat zo anders?
Het CBS schetst een heel ander beeld. Volgens de nieuwste CBS-cijfers daalt het aantal zzp'ers inmiddels al zes kwartalen op rij, na jaren van groei. In het tweede kwartaal van 2026 waren er 131.000 minder zzp'ers dan in het vierde kwartaal van 2024, het moment waarop het handhavingsmoratorium op schijnzelfstandigheid werd opgeheven.
De daling is niet overal even groot. Ze is de afgelopen zes kwartalen in alle sectoren te zien, maar gaat het hardst in de sectoren zorg, onderwijs (inclusief particulier onderwijs en sport) en handel en vervoer. Precies de sectoren waar de Belastingdienst extra scherp let op verkapt werkgeverschap.
Twee jaar geleden voorspelde het Centraal Planbureau al dat de aangescherpte handhaving het aantal zzp'ers in 2025 en 2026 met 130.000 zou doen afnemen. Die voorspelling is in feite dus nu al uitgekomen, met nog een half jaar te gaan.
Hoe kunnen beide cijfers tegelijk kloppen?
De verklaring zit in wat er precies gemeten wordt. Waar de KVK-cijfers gaan over inschrijvingen in het Handelsregister, meet het CBS hoeveel mensen daadwerkelijk inkomen verwerven als zelfstandige. Dat is een fundamenteel verschil.
Een zzp'er die ondernemer blijft maar inmiddels vooral in loondienst werkt, kan daardoor nog wel bij KVK staan ingeschreven maar niet meer bij het CBS meetellen als iemand met een hoofdbaan als zzp'er. Ook kunnen mensen een onderneming inschrijven voordat zij veel uren werken of voldoende opdrachten hebben.
Een KVK-inschrijving betekent daarom niet automatisch dat iemand op dat moment actief en hoofdzakelijk als zzp'er werkt. Beide tellingen zijn dus niet fout, ze meten alleen een ander deel van dezelfde werkelijkheid: de bereidheid om te ondernemen tegenover de mate waarin dat ondernemerschap ook daadwerkelijk brood op de plank brengt.
Welke rol speelt de handhaving op schijnzelfstandigheid?
Naast een afkoelende economie is de handhaving vermoedelijk de belangrijkste verklaring voor de dalende zzp-activiteit die het CBS ziet. Sinds het handhavingsmoratorium is opgeheven, durven opdrachtgevers in risicovolle sectoren minder snel met zzp'ers te werken uit angst voor naheffingen.
Dat raakt niet alleen zzp'ers die zelf arbeid leveren. Het aantal zzp'ers dat eigen arbeid verricht daalt het hardst, maar ook het aantal zzp'ers dat producten verkoopt en dus niets met de handhaving te maken heeft, daalt licht. Dat wijst erop dat er ook gewoon minder vraag is door de economische situatie.
Wil je weten hoe rechters op dit moment naar een arbeidsrelatie kijken, en welke signalen kunnen duiden op schijnzelfstandigheid? Lees dan wat de rechter besliste in een recente zaak.
In welke sectoren groeit het aantal zzp'ers wel hard?
Ondanks de landelijke daling die het CBS ziet, groeit het aantal nieuwe zzp'ers in sommige branches flink. Volgens de KVK-cijfers over het tweede kwartaal groeide het aantal startende zzp'ers in de ICT met 53,2% en het aantal startende interimmanagers met 59%.
Ook de branches sportonderwijs, vervoer en bouw laten een bovengemiddeld aantal extra starters zien. Dat betekent niet automatisch dat er ook meer werk is in die sectoren, het betekent vooral dat meer mensen ervoor kiezen zich als zelfstandige in te schrijven.
- ICT: +53,2% startende zzp'ers
- Interimmanagement: +59% startende zzp'ers
- Sportonderwijs: +20% startende zzp'ers
- Vervoer: +10,4% startende zzp'ers
- Bouw: +7,4% startende zzp'ers
Wat merk je hiervan als je nu wilt starten als zzp'er?
Het optimisme achter de KVK-cijfers is reëel: meer mensen durven de stap naar zelfstandig ondernemerschap te zetten en minder mensen stoppen ermee. Maar de CBS-cijfers laten zien dat dat optimisme niet automatisch vertaalt naar meer werk of hogere inkomens voor de gemiddelde zzp'er.
Dat betekent concreet: je start in een markt met meer aanbieders, terwijl de totale vraag naar zelfstandige arbeid in sommige sectoren juist krimpt. Zeker in zorg, onderwijs en handel en vervoer is het verstandig om vooraf goed te checken of er in jouw specifieke branche daadwerkelijk vraag is naar zelfstandigen, en niet alleen naar de theorie van het ondernemerschap.
Wil je die eerste stappen goed zetten, inclusief de zaken die veel starters over het hoofd zien? Kijk dan naar de stappen die je niet mag overslaan bij het starten als zzp'er.
Twijfel je of jouw branche krimpt of groeit? De KVK Zzp-monitor en de KVK Bedrijventeller geven per sector en regio inzicht in het aantal starters, stoppers en concurrenten. Handig materiaal voor je ondernemingsplan.
Wat is de conclusie voor jouw bedrijfsvoering?
De cijfers geven samen een genuanceerd beeld: het aantal geregistreerde zzp'ers groeit weer licht, wat kan wijzen op nieuwe belangstelling voor ondernemerschap. Tegelijk daalt het aantal mensen dat het zzp-schap als hoofdbaan heeft en werken zelfstandigen gemiddeld iets minder uren.
Voor jou als bestaande zzp'er betekent dit vooral dat je kritisch moet blijven kijken naar je eigen positie: zit je in een sector waar de vraag daadwerkelijk krimpt, of in een van de groeisectoren? En hoe hard word je geraakt door de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid? Die vragen zijn relevanter voor je omzet dan het totaal aantal ingeschreven zzp'ers in Nederland.
Bronnen
- KVK ziet groei zzp'ers, CBS registreert al zes kwartalen daling · zipconomy.nl
- KVK Zzp-monitor: zo ontwikkelt het aantal zzp'ers in Nederland · kvk.nl
- KVK ziet aantal zzp'ers weer flink groeien · zipconomy.nl
- CBS ziet aantal zzp'ers verder afnemen, aantal flexbanen neemt wel toe · zipconomy.nl
- CBS ziet minder zzp'ers, terwijl KVK juist groei meldt · zzp-nederland.nl
Dit artikel geeft een uitleg van gepubliceerde cijfers van KVK en CBS en is geen persoonlijk advies over jouw specifieke situatie.
Je administratie op orde, zonder gedoe.
Onbeperkt facturen, bonnen en BTW-overzicht. Veertien dagen gratis proberen, geen creditcard nodig, maandelijks opzegbaar.